Dag van Duurzaamheid: 'Stof om over na te denken'

10-10-2018

Vandaag is het de Dag van de Duurzaamheid. Het gaat vandaag over onze hele levenswandel, want duurzaamheid is nu eenmaal heel breed.

Het Leger des Heils –de grootste textielinzamelaar van Nederland- besteedt veel aandacht aan het scheiden van de herdraagbare van de niet-herdraagbare kleding. Die laatste berg wordt steeds groter. Verontrustend zelfs, we zien dat een levenstijl als shop till you drop, vaak wisselende seizoenen en goedkopere kleding leidt tot meer aankopen, maar de kwaliteit van deze textiel holt achteruit. Na enkele keren wassen eindigt het in onze textielcontainers en 40% hiervan is niet meer herdraagbaar in Nederland. Op alles wat wij inzamelen, pakweg 30 miljoen kilo per jaar, is dit een enorme berg textiel die niet meer als tweedehandsje verkocht kan worden in onze winkels. Nu is er voor deze kleding nog interesse in bijvoorbeeld het armere Oost-Europa.

Nog wel, want ook daar sijpelt de textiel van Chinese makelij binnen. Die zal op den duur de interesse voor de Nederlandse afdankertjes verdrijven. En dan hebben we pas echt een probleem. Een onderdeel van dat probleem is dat recyclen van kleding op slechts heel kleine schaal wordt gedaan. Er zijn mooie initiatieven, die mooie producten maken van gebruikte garens. Maar het staat in geen enkele verhouding tot de vrachtschepen die wéér een nieuwe garderobe binnenvaren. Recyclen is ingewikkeld omdat je de zuivere grondstoffen uit de textiel nodig hebt. En om te weten wat die zuivere grondstoffen zijn, juist, kijk je gewoon even op het kledinglabel. Hebt u er ooit aan getwijfeld of de verhouding van grondstoffen klopt? Nee, waarom zou u ook, het valt immers niet te controleren.

Het Leger des Heils ontwikkelde met enkele andere partijen een Fiber Sort Machine. Deze machine detecteert met hulp van infrarood samenstelling van textiel, want wij hadden de indruk dat het label zich niet met een mensenoog laat aflezen. Bij de eerste proeven bleek inderdaad dat de robot vaak een heel andere samenstelling van stoffen concludeert dan het label ons toont. Het is mogelijk commercieel interessant om 100% katoen of wol op te schrijven, maar niet zelden is het product een mix met bijvoorbeeld polyester. Ontwerper Christien Meindertsma liet hetzelfde zien in de tentoonstelling voor ‘Change the System’ (Museum Boijmans van Beuningen, 2018).

Het misleidende label zorgt voor verstoring en vertraging in het toch al moeizame proces van textielrecycling. En dat baart ons zorgen. De textielindustrie is na de olie-industrie de meest vervuilende industrie. Voor de productie van een enkel katoenen shirtje is ca 7000 liter water nodig (staat gelijk aan twee maanden douchen), voor een spijkerbroek het dubbele. Met wat lepels gifstof en een intercontinentale reis -dus veel CO2- behoeft het geen uitleg dat de textielindustrie allesbehalve milieuvriendelijk is. ‘Dringende en niet-eerder vertoonde maatregelen zijn nodig’, aldus de recente oproep van het VN-Klimaatpanel, om opwarming van de aarde te beperken. Voor textiel betekent dit snel (investeren in) nieuwe technieken om op grote schaal textiel te vervezelen, zodat van oude garens nieuwe textiel gemaakt kan worden. Voilà, dat maakt de textielcirkel rond! Onze aandacht heeft het al. Laten we samen voorkomen dat shop till you drop straks een wrange, letterlijke betekenis krijgt.