Van broek naar poetslap? Dat is niet genoeg

18-09-2017

Met het recyclen van kleding is pas een begin gemaakt. Simon Smedinga laat zien wat er meer mogelijk is.

Circulair 3.0 van de textielketen moet toch mogelijk zijn, schreef Irene van Staveren (hoogleraar ontwikkelingseconomie Erasmus Universiteit) onlangs in haar Trouw-column. Wij vroegen ons direct af: “Hebben we circulair 1.0 en 2.0 gemist?” 

Circulair heeft het begrip ‘cirkel’ in zich. Je maakt iets rond, wat je ook bedoelt met cradle-to-cradle. ABN-Amro verwoordt het in het rapport ‘Alles van waarde’ (juli 2017) als een systeem dat het mogelijk maakt producten langer te gebruiken, bestaande bedrijfsmiddelen optimaal in te zetten en materialen in een oneindige cyclus te blijven benutten. Om dit te bereiken heeft deze bank een gids voor duurzame mode ontwikkeld, met 25 vragen aan retailers op gebied van duurzaamheid. 

Een goed begin natuurlijk. Al blijft één vraag wel erg onderbelicht: maakt u gebruik van gerecycled textiel? Voor het Leger des Heils dé cruciale vraag van vandaag, willen we doorbreken naar een circulaire textielketen. Dezelfde vraag misten we in het Nationaal Grondstoffenakkoord, begin dit jaar gesloten door overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties. De eerste uitwerking daarvan laat nog even op zich wachten.

De overheid helpt mee aan de voorkant, met doelen (‘Van afval naar grondstof’) en campagnes zodat meer textiel bij ons als inzamelaar wordt ingeleverd. Het potentieel ligt rond 135 miljoen kilo textiel per jaar. Het Leger des Heils zamelt jaarlijks 27 miljoen kilo textiel in. Afgedankte kleding en schoenen die nieuw zijn geproduceerd. Een deel daarvan is herdraagbaar en geven we een zinvolle bestemming in bijvoorbeeld onze tweedehands winkels. Wekelijks shoppen daar 10.000 mensen die geen geld hebben voor nieuwe kleding of die milieubewust winkelen. Hiermee nemen we zo’n kwart van de cirkel voor onze rekening.

Niet herdraagbaar
Maar dan wordt het lastig. Er is namelijk een steeds grotere berg aan fast fashion met een lage kwaliteit. Verkocht in winkels met snel wisselende collecties, aantrekkelijk voor mensen die blij worden van het motto ‘shop till you drop!’ Deze textiel is, eenmaal in onze containers, vaak te lelijk om als tweedehands Hoogwaardige recycling – een nieuwe broek maken uit de kapotte – zou de keten sluiten door te gaan. Soms lukt dat nog elders in Europa, waar de norm voor herdraagbaarheid lager is. Voor een gedeelte is er helemaal geen vraag (‘ondersoorten’) en die gaan door als isolatiemateriaal of poetslap, een markt die inmiddels ook verzadigd is. Daarnaast is dit een vorm van laagwaardige recycling, want wat misschien een broek was, is afgewaardeerd in plaats van opgewaardeerd.

Grote gat
We zijn nu op ongeveer de helft van de cirkel. En dan komt het grote gat. Want waar is de hoogwaardige recycling? Dus de kapotte broek die teruggebracht wordt tot grondstof, waarvan (deels) een nieuwe broek wordt gemaakt? Deze ontwikkeling zou de keten sluiten, maar wordt alleen nog op zeer kleine schaal toegepast. Dat houdt de prijs hoog, want het proces van recycling is kostbaar: naast je duurzaamheidshart moet ook je budget groot zijn. Onze doelgroep haakt dan al af. Ook verwachten we niet dat de groeimarkt van de shop-till-you-droppers hiervoor te interesseren is.

De overheid kan dan wel pushen meer textiel in te zamelen, het vraagstuk voor de categorie lagekwaliteitskleding wordt alleen maar urgenter. Een deel van de oplossing is dat een inzamelaar als het Leger des Heils deze categorie alvast grootschalig sorteert op zuivere grondstoffen, zoals katoen en wol. Wij zijn hiermee gestart door mede-ontwikkeling van een Fiber Sort Machine, die met infrarood de materialen in de stof beoordeelt. Want lees je met je blote oog een kledinglabel, dan is er grote kans dat je ernaast zit, zo blijkt uit onze testen. De machine kan dit nauwkeurig en levert ons straks een bak vol pure grondstof.

Doorbraak 
Er zijn nog geen afnemers die zich hebben gemeld voor dit materiaal, maar dit zal wel een doorbraak zijn voor verduurzaming van de textielketen. Zodra de markt lef toont en bereid is hierin te investeren – en misschien dat de overheid ook hier wat kan pushen – hebben we de cirkel rond. Circulair 1.0, zou het nog gebeuren in 2017?

BRON: TROUW | Zaterdag 16 september 2017